Tatil ve Konaklama Rehberinizin Sponsorları:

otel, motel, pansiyon, bodrum, fethiye, hotel, mavi yolculuk

Datça Tatil Rehberiniz :

Gebekum

         Marmaris-Datça yolunun sol tarafında Perili Köşk yazan tabeladan sapılınca bir kilometre kadar sonra Gebekum’a ulaşılır. Manzarası güzeldir, denize girilebilecek çok geniş bir kumsalı vardır. Karşısındaki adaya sığ bir yolla bağlıdır. Kıyıda Perili Köşk adıyla tanınan ve değişik mimarisi beğenilen bir tesis vardır.

Biz burada,
bu kumulda,
ölmeden cennetteyiz

Peter Kleinert'in Prof. M. Doğan Kantarcı'yla yaptığı söyleşi

İstanbul Üniversitesi'nde orman, toprak ve ekoloji bilimleri uzmanı Profesör M. Doğan Kantarcı, "Gebekum"la ilgili çalışması üzerine yaptığımız söyleşiyi şu sözlerle bitirdi:
"Kuran'da ölümden sonra hayat olduğu yazar. Ölünce ya cennete ya da cehenneme gideriz. Ama biz burada, bu kumulda, ölmeden cennetteyiz. Bu yüzden dönüp dolaşıp buraya geliyorum." Aşağıda bu söyleşiden kimi bölümleri aktarıyoruz:

PK: ilk kez "Gebekum"a ne zaman ve niçin geldiniz?
MDK: 1988'deydi; Alman ve Avusturyalı bilim adamlarıyla yaptığım bir gezi kapsamında Datça Yarımadası'na geldik. Buraya, Gebekum'a da geldik, ama o zamanlar Gebekum hakkında hiç bir şey bilmiyordum. 1989 Şubat ayında Toroslar'da kar ve hava kirliliği üzerine araştırmalar yaptık. Daha sonra belli bitkileri saptamak amacıyla yine buraya geldik; çünkü bu çalışma en iyi ilkbaharda, çiçek açma döneminde yapılır. İşte ilk kez o zaman "Gebekum" adını duydum. Bence bu, "göbel" (sınırları ayırmak için tarla kenarlarında yapılan toprak tepecikler) sözcüğünün yerel ağızda değişmiş şekli.

PK: Yine de "Gebekum" dememize karşı değilsiniz herhalde?
MDK (güldü): Arkadaşımız Oğuz Erol çok kısa bir sürede, daha önce Datça'nın doğu kıyısındaki Eski Knidos arkeoloji kazılarında olduğu gibi bu kumulun da fosil kumu olduğunu saptadı. Kumulda sünger taşları, delikli çakıl taşları bulduk. Bunlar ancak çok yakınımızdan, Nisiros adasındaki volkan patlaması sonucu buraya gelmiş olabilirler. Bizim için ilginç soru, bu volkanik sünger taşlarının Gebekum'da beş metre yüksekliğe kadar ulaşan kumullara nasıl geldiğiydi.

PK: Peki, buna nasıl bir açıklama buldunuz?
MDK: Sünger taşları deniz suyunda yüzebilecek kadar hafiftirler. Birkaç milyon yıl önce, 'üçüncü zaman'ın (tertier) sonunda, pliosen'de Akdeniz şimdiki şeklini aldı. Denizin yüzeyi büyük bir olasılıkla ara buz dönemi nedeniyle şimdikinden altı metre daha yüksekti. Aynı zamanda tektonik hareketlerle doğuda Emecik taraflarındaki dağ kütlesiyle batıda Datça'nın arkasındaki dağ kütlesi, bunların arasında da bugünkü Kızlan Köyü çevresindeki dar ve alçak alan oluştu. Burası yaklaşık altı milyon yıl önceki volkan patlamasının pliosen tortullarıyla doludur. Bu olay İstanbul ve Çanakkale Boğazlarının, dolayısıyla Akdeniz'le Karadeniz arasındaki bağlantının oluşmasına yol açan yer hareketteriyle aşağı yukarı aynı zamana denk gelir. Daha önce tatlı su gölü olan Karadeniz'de yaşayan hayvanlar tuzlu deniz suyunun karışmasıyla öldüler.

Kızlan Düzlüğünün kıyısında ve düzlüğün içinde kumla çakıl 2. pliosende taban suyundaki kalsiyum karbonatla karıştı. Bu karışım,deniz yüzeyinin alçalmasıyla atmosferde taşlaştı, betonlaştı. Bugün hâlâ kıyıda gördüğümüz yalı taşları böylesi tortul taşlaşmalardır. Bu betonlaşma olayı bugün de sürmekte ve yaklaşık altı milyon yıllık kumul deniz dalgalarına karşı doğal olarak korunmaktadır.

PK: Bir bilim adamı olarak sizce Gebekum'un önemi nedir?
MDK: Benim bir orman bilimcisi olarak konum ağaçlandırmadır. Ama Gebekumu tümüyle ağaçlandırırsak burada var olan kimileri endemik hayvan ve bitki gruplarını tahrip etmiş oluruz. Onlar yalnızca burada vardırlar. Yerbilimci ve ekolog olarak bunların korunmasını isterim. Ayrıca, söz konusu olan fosil kumuludur. Biz bunu tahrip edersek, yeryüzü tarihini araştırabileceğimiz böyle bir yeri bir daha bulamayız. Akdeniz'in şu bölümünde dünyamızın pliosene, üçüncü zamanın sonuna kadar uzanan geçmişini inceleyebiliriz. Bu olguyu, bu fırsatı yok edemeyiz. Bu doğa harikası bilim adamlarının, araştırmacıların yanı sıra öğrencilerin de incelemeleri, öğrenmeleri için son derece değerli bir fırsat. Bir de şu var: Datça Yarımadası'nda onlarca yıl inşaatlarda bu fosil kumu kullanıldı. Oysa fosil kum köşeli değil, yuvarlaktır; yani inşaat için hiç de elverişli değil, özellikle de burada; çünkü yaşanan yer deprem bölgesi. Güçlü bir depremde bu kumla yapılan binaların şansı yok.

Yayınlar:
"REŞADiYE (Datça) YARIMADASINDAKİ GEBEKUM KUMULUNUN ÖZELLİKLERİ VE KORUNMASI İÇİN ÖNERİLER", Prof. Dr. M. Doğan Kantarcı, İst. Üni., Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Abd., İstanbul 2001
„Datça YARIMADASI KIYILARINDA KÜCÜ DENIZ CANLILARININ
"Datça YARIMADASI KIYILARINDA KÜÇÜK DENİZ CANLILARININ OLUŞTURDUKLARI KİREÇTAŞLARININ ÇEVRESEL EKOLOJİ YÖNÜNDEN ÖNEMİ", Prof. Dr. Oğuz Erol, İst. Üni., Deniz Bilimleri ve Coğrafya Entitüsü, Datça Yarımadası Sempozyumu, 6-9 Haziran 1992

Prof. M. Dogan Kantarc,
Yolande Aydemir Delacuisine


Kaynak : www.gebekum.de
 

Datça'da Gezilecek Yerler:

[Amazon] [Gebekum] [Kara İncir] [Kargı] [Mesudiye] [Orhaniye] [Palamut Bükü] [Peril Köşk] [Reşadiye] [Selimiye] [Yel Değirmeni] [Balıkaşıran] [Burgaz] [Domuz Çukuru] [Emecik] [Knidos] [Eski Datça]

Datça Hakkında Bilmek İstedikleriniz:

[Aktur] [Bitki Örtüsü Flora ve Faunası] [Muğla Müzeleri] [Datça Nazarlıkları] [Burgaz] [Doğa Yürüyüşleri] [Emecik] [Knidos] [Yaşam]

Konaklama: Oteller, Moteller, Pansiyonlar